تعریف رویداد مالی
رویداد مالی به هر اتفاق یا معاملهای گفته میشود که باعث ایجاد تغییر در داراییها، بدهیها، سرمایه، درآمد یا هزینههای واحد تجاری شود و بتوان اثر آن را بر حسب پول اندازهگیری کرد.
به عبارت دیگر، اگر یک رویداد باعث تغییر در وضعیت مالی واحد تجاری شود، یک رویداد مالی محسوب میشود و باید در حسابداری ثبت گردد.
مثالهایی از رویداد مالی
* افزایش یا کاهش داراییهای واحد تجاری
* ایجاد یا کاهش بدهی
* افزایش یا کاهش سرمایه
* ایجاد درآمد
* تحمل هزینه
مثالهایی از مواردی که رویداد مالی نیستند
* استخدام یک کارمند (تا زمانی که حقوقی پرداخت یا تعهدی ایجاد نشده باشد.)
* برگزاری جلسه مدیران
* برنامهریزی برای خرید دارایی در آینده
* مذاکره با مشتری بدون انجام معامله
نکته مهم :
هر رویداد مالی باید قابل اندازهگیری به واحد پول باشد؛ در غیر این صورت در حسابداری ثبت نخواهد شد.
تعریف ثبت حسابداری
ثبت حسابداری عبارت است از فرآیند ثبت آثار یک رویداد مالی در سند حسابداری بر اساس اصول و قواعد حسابداری. پس از تنظیم و تأیید سند حسابداری، اطلاعات آن در دفتر روزنامه و سپس در دفتر کل ثبت و طبقهبندی میشود.
در هر ثبت حسابداری:
* حداقل یک حساب بدهکار میشود.
* حداقل یک حساب بستانکار میشود.
* جمع مبالغ بدهکار و بستانکار همیشه برابر است.
مثال :
فرض کنید در اثر یک رویداد مالی:
دارایی واحد تجاری به مبلغ ۲۰,۰۰۰ ریال افزایش یافته است.
در مقابل، سرمایه نیز به همان مبلغ افزایش یافته است.
ثبت در سند حسابداری:
| شرح حساب | بدهکار | بستانکار |
| ——– | ———: | ———: |
| دارایی | ۲۰,۰۰۰| |
| سرمایه | | ۲۰,۰۰۰ |
در این مثال ابتدا رویداد مالی سند حسابداریثبت میشود، سپس اطلاعات آن به دفتر روزنامه و در ادامه به دفتر کل منتقل خواهد شد.
انواع ثبت سند حسابداری
ثبتهای حسابداری از نظر تعداد حسابهای درگیر به دو دسته تقسیم میشوند.
الف – ثبت ساده :
در ثبت ساده فقط دو حساب درگیر هستند. یک حساب بدهکار و حساب دیگر بستانکار
مثال : فرض کنید در یک رویداد مالی دارایی به مبلغ ۵۰,۰۰۰ ریال افزایش یافته است.
در مقابل، سرمایه نیز به همان مبلغ افزایش یافته است.
نحوه ثبت حسابداری
| بدهکار | بستانکار |
| —————– | —————– |
| دارایی ۵۰,۰۰۰ | سرمایه ۵۰,۰۰۰
نمایش به صورت حساب T
ب) ثبت مرکب :
در ثبت مرکب بیش از دو حساب درگیر هستند و ممکن است یک یا چند حساب بدهکار و یک یا چند حساب بستانکار وجود داشته باشد.
مثال : فرض کنید در یک رویداد مالی دارایی ۱۵۰,۰۰۰, ریال افزایش یافته است.
بدهی ۱۰۰,۰۰۰ ریال افزایش یافته است.سرمایه ۵۰,۰۰۰ ریال افزایش یافته است.
نحوه ثبت حسابداری
| بدهکار | بستانکار |
| —————— | —————– |
| دارایی ۱۵۰,۰۰۰ | بدهی ۱۰۰,۰۰۰ |
| | سرمایه ۵۰,۰۰۰ |
نمایش به صورت حساب T
نکات مهم
۱. در ثبت ساده : فقط دو حساب درگیر هستند. یک حساب بدهکار و یک حساب بستانکار ثبت میشود. مبلغ بدهکار و بستانکار همیشه برابر است.
۲. در ثبت مرکب : بیش از دو حساب درگیر هستند. ممکن است یک حساب بدهکار و چند حساب بستانکار وجود داشته باشد. یا چند حساب بدهکار و یک حساب بستانکار ثبت شوند.
۳. اصل اساسی ثبت مرکب
در هر
ثبت مرکب: جمع مبالغ بدهکار = جمع مبالغ بستانکار
مثال :
دارایی 200,000 بدهکار
هزینه 50,000 بدهکار
بدهی 100,000 بستانکار
سرمایه 150,000 بستانکار
جمعبندی
* هر رویداد مالی باید در سیستم حسابداری ثبت شود.
* هر رویداد مالی موجب تغییر در یک یا چند عنصر حسابداری (دارایی، بدهی، سرمایه، درآمد یا هزینه) میشود.
* اولین محل ثبت هر رویداد مالی، سند حسابداری است و پس از آن اطلاعات به *دفتر روزنامه و سپس دفتر کل منتقل میشود.
* در ثبت ساده، فقط دو حساب درگیر هستند.
* در ثبت مرکب، بیش از دو حساب درگیر هستند.
* در تمامی ثبتهای حسابداری، جمع مبالغ بدهکار و بستانکار باید برابر باشد.
* رعایت این اصل، پایه و اساس سیستم حسابداری دوطرفه و شرط صحت ثبتهای حسابداری است.
**پیشنهاد آموزشی**
در فصل بعد، پس از آموزش **ماهیت حسابها** و **کدینگ حسابداری (کل، معین و تفصیلی)**، همین مثالها با حسابهای واقعی مانند *صندوق، بانک، تجهیزات، حسابهای دریافتنی، حسابهای پرداختنی، سرمایه، درآمد خدمات و هزینه حقوق* بازنویسی و تحلیل خواهند شد. این ترتیب یادگیری را سادهتر و مفهومیتر میکند.